"Ik wist dat de Commodore de wereld zou veranderen"

Interview met de publiciteitsschuwe Jack Tramiel

19 december 2007 | Janneke Scheepers Als het gaat over de invloedrijkste mensen in de geschiedenis van de pc, dan komen meestal namen als Steve Jobs, Steve Wozniak, Bill Gates en Paul Allen voorbij. De naam Jack Tramiel hoort zeker in dat rijtje thuis.

Hij is de oprichter van Commodore Business Machines (CBM) en de maker van de illustere Commodore 64, wellicht de bestverkochte thuiscomputer aller tijden. Tramiel is ook de man achter de Commodore PET (Personal Electronic Transactor) en opvolger Vic-20. Later werd hij directeur van Atari.

Een indrukwekkende staat van dienst voor iemand wiens leven tijdens de Tweede Wereldoorlog aan een zijden draadje heeft gehangen. De in 1928 in Polen geboren Tramiel stond in concentratiekamp Auschwitz oog in oog met dr. Mengele. Hij werd geselecteerd voor werkkamp Ahlem en wist daar lang genoeg in leven te blijven om de bevrijding mee te maken.

Tramiel emigreerde naar de Verenigde Staten en trad toe tot het leger, waar hij kantooruitrustingen zoals typemachines leerde repareren. In 1953 startte hij in New York zijn bedrijf Commodore Portable Typewriter. Tramiel besloot echter dat zijn toekomst niet lag in het repareren van typemachines, maar in het bouwen van elektronica.

Het resultaat levert hem een onmiskenbare bewondering van zijn medeveteranen in Silicon Valley op, zo bleek vorige week. Honderden oudgedienden kwamen naar het Computer History Museum in Mountain View, voor de viering van de 25ste verjaardag van de Commodore 64. Onder de personen die Tramiel feliciteerden, bevonden zich Apple-medeoprichter Steve Wozniak, IBM pc-ontwerper William Lowe, Pong-ontwerper Al Acorn en vele anderen.

Gedurende het evenement nam Tramiel, die gewoonlijk de publiciteit schuwt, de tijd om met onze Amerikaanse collega's te praten. Het leverde een interessant vraaggesprek op over zijn beroemdste creatie, de huidige staat van pc's en de vraag of er medio jaren tachtig echt een cultuuroorlog was tussen gebruikers van de C64 en de Apple IIe.

ZDNet: We hebben gehoord dat er zo'n vijfhonderd mensen zouden komen opdagen bij deze gelegenheid. Wat voor gevoel geeft dit u, na 25 jaar?
Tramiel: "Ik geloof dat Commodore de eerste persoonlijke computer was. En tevens hebben wij kunnen helpen met het leveren van producten en onderdelen voor de Apple en de Atari. Door getuige te zijn van de ontwikkeling ervan, in de marketing en al reizend over de wereld, wist ik in de eerste twee jaar al dat dit een ongelooflijke hit zou gaan worden. Het zou de wereld gaan veranderen. Dat gebeurde, en ik ben trots dat ik er deel van heb uitgemaakt."

U hebt ooit gezegd dat u geïnspireerd bent geraakt door een reis naar Japan, en dat deze u deed beseffen dat de toekomst in elektronica lag.
"Japan is een lang verhaal. Het lijdt geen twijfel dat zij [de Japanners] een ander soort mensen zijn dan wij. Als ze iets willen doen, dan zetten ze er hun zinnen op en doen ze het. Ze zijn erg trots op hun land, wat wij niet zijn. Ik herinner me dat de PET werd verscheept naar Japan, om die specifieke markt te ontwikkelen. En het was een ongelooflijk succes in Japan. Maar na zo'n twee jaar besloot een Japans bedrijf genaamd NEC om in de pc-business te stappen. De dag dat ze het aankondigden, staakte de verkoop van de PET, omdat de Japanners bereid waren te wachten tot de Japanse computer er zou zijn."