"Als je Bluetooth aanzet, kan elke gek je volgen"

Nederlandse hobbyist traceert duizenden gsm's in een stad

15 november 2007 | Janneke Scheepers Bluetooth: een handige technologie. Maar staat u er wel eens bij stil dat zij u heel makkelijk traceerbaar maakt voor mensen die daar misschien niet zo'n goede bedoelingen mee hebben? Het project van de Nederlander Alex van Es laat zien hóe gemakkelijk.

Van Es houdt er een opmerkelijke hobby op na. Hij heeft in en om de stad Apeldoorn een netwerk van scanners opgezet, dat de gegevens oppikt van apparaten die hun Bluetooth-functie aan hebben staan. Dit is interessant, omdat ieder toestel een unieke code heeft. Zo gebeurt het geregeld dat dezelfde mobiele telefoon op verschillende plekken in de stad wordt gesignaleerd. Wanneer er slechts enkele minuten tussen de diverse signalementen zitten, kan Van Es zelfs de snelheid schatten waarmee de eigenaar zich heeft verplaatst.

Het is geen heel ingewikkeld project. Op zijn site Bluetoothtracking.org legt Van Es uit hoe hij afgelopen september op het idee kwam. "Ik plugde een USB Bluetooth-adapter met een bereik van honderd meter in, en merkte dat namen van toestellen met Bluetooth in het gebied op mijn scherm verschenen. Toen werd het idee geboren."

Op vijf locaties in en om Apeldoorn zette hij thin clients met Bluetooth USB-sticks neer. Deze zoeken voortdurend naar Bluetooth-signalen van apparaten in de omgeving. Zodra die worden opgepikt, sturen de thin clients (Neoware Capio II's met daarop Damn Small Linux) de opgevangen gegevens door naar een centrale database. Het heeft sinds 19 september een indrukwekkende hoeveelheid data opgeleverd.

Onzinnamen
Binnen een maand nadat Van Es het netwerk had opgezet, registreerde hij meer dan vijftienduizend unieke mobiele telefoons, carkits, PDA's, navigatiesystemen en vele andere toestellen. Op dit moment zijn dat er ruim 26.897. De sensoren in het netwerk pikken het unieke identificatienummer van het toestel op; dit staat bekend als de MAC-code of het fysieke hardwareadres.

Soms registreert de sensor ook de uitzendnaam, die door de gebruiker zelf kan worden veranderd. Vaak is dat een onzinnaam. Zo zien we ene Kapitein Oorsmeer in de lijst opduiken. Volgens Van Es wijzen dergelijke namen erop dat sommige mensen mogelijk beseffen dat hun toestel kan worden getraceerd, maar verreweg de meeste gebruikers staan er niet bij stil.

Bij telefoons van Nokia is de uitzendnaam overigens het model telefoon, tenzij de eigenaar deze naam zelf wijzigt. Van de geregistreerde Nokia's komt het model 6021 veruit het meest voor, zo is te zien in een grafiek op Bluetoothtracking.org.

Ook navigatiesystemen worden opgepikt, tenminste, wanneer ze een geactiveerde Bluetooth-optie hebben. Gewoonlijk rijdt de auto echter te snel om het specifieke model van het toestel te achterhalen. Van de TomToms waarbij dit wél lukt, voert het model TomTom Go met afstand de lijst aan.

Koopavond
In een andere grafiek laat Van Es zien dat het netwerk op donderdagavond meer activiteit bespeurt, omdat het dan koopavond is. De zaterdagmiddag blijkt in Apeldoorn het populairste moment om te gaan winkelen, en in de vroegste uurtjes van de zondag gaan de inwoners huiswaarts na een avondje uit. "De statistieken zijn gewoon een leuke extra", zegt hij.